අපි මේ දවස්වල උදේ හවස කතා කරන්නේ AI (Artificial Intelligence) ගැනනේ. ChatGPT, Gemini, Claude වගේ AI වලට පුළුවන් දේවල් දැක්කම අපිට පිස්සු හැදෙනවා. ඒත් ඔයා දන්නවද, මේ AI රැල්ලට යටින් ඊටත් වඩා භයානක සහ පුදුම හිතෙන අලුත් තාක්ෂණයක් විද්යාගාර ඇතුලේ හැදෙනවා කියලා?
විද්යාඥයෝ කණ්ඩායමක් තීරණය කළා, "ඇයි අපි පරිගණකයක් ලවා මොළයක් විදියට හිතන්න (AI) පුරුදු කරන්නේ? ඇයි අපිට බැරි කෙලින්ම මනුස්ස මොළයක් පාවිච්චි කරලා පරිගණකයක් හදන්න?" කියලා. 🤯
ඔව්, මේක Sci-Fi ෆිල්ම් එකක් නෙමෙයි. සිලිකන් චිප්ස් (Silicon Chips) වෙනුවට සැබෑ මිනිස් මොළයේ සෛල (Human Brain Cells) පාවිච්චි කරලා හදන මේ පරිගණක වලට කියන්නේ Organoid Intelligence (OI) නැත්නම් Bio-Computers කියලා.
අද KP Tech Gear හරහා අපි ලංකාවේ කවුරුත් තාම හරියට කතා කරපු නැති මේ අද්භූත තාක්ෂණය ගැන, ගැඹුරටම බැහැලා බලමු! 🥸🔬
1. මොකක්ද මේ Organoid Intelligence (OI)? 🧬
සරලවම කිව්වොත්, OI කියන්නේ ජීව විද්යාව (Biology) සහ පරිගණක විද්යාව (Computing) එකට එකතු කරන තැනයි.
සාමාන්ය පරිගණකයක් දුවන්නේ Microchip එකකින්නේ. ඒකේ තියෙන්නේ ට්රාන්සිස්ටර් (Transistors). හැබැයි Bio-Computer එකක් දුවන්නේ Brain Organoid එකකින්. ඒකේ තියෙන්නේ නියුරෝන (Neurons).
මේක කාගෙවත් ඔලුවෙන් ගලපු මොළයක් නෙමෙයි. විද්යාඥයෝ මිනිස් සමේ සෛල (Skin Cells) අරගෙන, ඒවා නැවත Stem Cells බවට පත් කරනවා. ඊට පස්සේ විද්යාගාරයක් ඇතුලේ (Petri Dish එකක) ඒ සෛල වර්ධනය වෙන්න ඉඩ දෙනවා.
මාස කිහිපයක් යද්දි මේ සෛල ගොඩ ගැහිලා, හරියටම අපේ මොළයේ තියෙන ස්නායු ජාලය (Neural Network) වගේම ක්රියාත්මක වෙන කුඩා "මොළ කෑල්ලක්" (Mini-Brain) හැදෙනවා. මේකට තමයි Organoid කියන්නේ. මේක පියවි ඇහැට පේන්නේ පොඩි තිතක් වගේ.
2. මොළ කෑල්ලක් කොහොමද කොම්පියුටර් එකක් වෙන්නේ? (The Mechanism) 🔌🧠
නිකන්ම වීදුරු භාජනයක මොළ කෑල්ලක් තිබ්බට ඒක පරිගණකයක් වෙන්නේ නෑ. ඒක පරිගණකයක් කරන්න නම්, අපිට පුළුවන් වෙන්න ඕනේ ඒකට Input එකක් දෙන්න සහ Output එකක් ගන්න.
මේකට පාවිච්චි කරන තාක්ෂණය තමයි Micro-Electrode Arrays (MEAs).
- සම්බන්ධ කිරීම (Connection): මේ පුංචි මොළය (Organoid) තියන්නේ ඉතාම සියුම් ඉලෙක්ට්රෝඩ (Electrodes) දහස් ගාණක් තියෙන චිප් එකක් උඩ. මේක හරියට මොළයට ගහපු USB කේබල් එකක් වගේ.
- දත්ත යැවීම (Input): අපි පරිගණකයෙන් දෙන දත්ත (Data), විද්යුත් සංඥා (Electrical Signals) විදියට මේ ඉලෙක්ට්රෝඩ හරහා මොළයේ සෛල වලට යවනවා. (හරියට අපේ ඇස් වලින් මොළයට සිග්නල් යනවා වගේ).
- සකස් කිරීම (Processing): සිග්නල් එක ආවම නියුරෝන එකිනෙක සම්බන්ධ වෙලා (Synapses Fire වෙලා) ඒක තේරුම් ගන්නවා.
- උත්තරය (Output): මොළය ප්රතිචාර දක්වන විද්යුත් රටාව, ආපහු අර ඉලෙක්ට්රෝඩ හරහාම පරිගණකයට අරගන්නවා.
3. වීදුරු භාජනයක තිබුණු මොළය Game ගැහුව හැටි! 🎮
මේක නිකන්ම තියරි එකක් නෙමෙයි. ඕස්ට්රේලියාවේ Cortical Labs කියන ආයතනය මේක ප්රායෝගිකව ඔප්පු කළා.
එයාලා හැදුවා DishBrain කියලා සිස්ටම් එකක්. මේකෙදි එයාලා අර Organoid එකට පරණ Pong Game (බෝලයක් පිත්තකින් එහා මෙහා යවන ගේම් එක) එක සම්බන්ධ කළා.
ඒක ඉගෙන ගත්තේ කොහොමද? (The Matrix Style)
- මොළයට ඇස් නෑනේ. ඉතින් බෝලේ එන පැත්ත අනුව, එයාලා මොළයේ වම් පැත්තට හෝ දකුණු පැත්තට කරන්ට් එක යැව්වා.
- පිත්ත (Paddle) එහා මෙහා කරන්න ඕන වුනාම, මොළය විසින්ම සිග්නල් නිකුත් කළා.
- වැදගත්ම දේ: මුලින් මොළය පිස්සු කෙලියා. හැබැයි බෝලේ මිස් වුන හැම පාරම විද්යාඥයෝ මොළයට "අවුල් සහගත" (Chaotic) සිග්නල් එකක් යැව්වා. හරියට ගැහුවම "පිළිවෙල" (Predictable) සිග්නල් එකක් යැව්වා.
- ජීවී සෛල හැමතිස්සෙම කැමති "පිළිවෙලට/සාමකාමීව" ඉන්න. ඉතින් ඒ සාමකාමී සිග්නල් එක ගන්න ඕන නිසාම, ඒ මොළය විනාඩි 5ක් යද්දි ගේම් එක දිනන්න ඉගෙන ගත්තා! (AI එකකට මේක කරන්න පැය ගාණක් යනවා).
4. ඇයි මේක Silicon Chips වලට වඩා හොඳ? ⚡
අපිට දැනටමත් Core i9, Ryzen 9 වගේ සුපිරි Processor තියෙනවනේ. එහෙනම් මොකටද මේ මොළ වවන්නේ?
| Feature | Supercomputer (Silicon) | Human Brain (Bio) |
|---|---|---|
| Learning | Data ලක්ෂ ගාණක් ඕනේ | පොඩි Data ටිකකින් ඉගෙන ගනී |
| Energy | ගිගාවොට් ගාණක කරන්ට් එකක් | වොට් 20යි (බල්බ් එකක් තරම්) 🍃 |
| Storage | සීමිතයි | ඇස්තමේන්තු කරන්න බැරි තරම් |
ලෝකේ හොඳම Supercomputer එකක් (Frontier) මිනිස් මොළයේ වේගයට එන්න නම්, වර්ග අඩි 6,800 ක ඉඩක් සහ න්යෂ්ටික බලාගාරයක කරන්ට් එකක් ගන්නවා. ඒත් අපේ මොළය ඒ ටිකම කරනවා පොඩි බත් පතකින් ලැබෙන ශක්තියෙන්. ඒකයි Bio-Computers විශේෂ වෙන්නේ.
5. මේක භයානකද? (The Dark Side) 😱
මේ තාක්ෂණය එළියට එද්දිම ලොකුම සදාචාරාත්මක (Ethical) ප්රශ්නයක් මතු වුනා. "මේ වගා කරන මොළ වලට කවදා හරි පණ ආවොත් (Consciousness) මොකද වෙන්නේ?"
හිතන්න, ඔයාගේ ලැප් එකේ තියෙන ප්රොසෙසර් එකට "දුක, සතුට, වේදනාව" දැනෙන්න ගත්තොත්? අපි ඒකට වයර් ගහලා කරන්ට් එක යවනකොට ඒකට රිදෙනවා නම්? 😨
දැනට නම් විද්යාඥයෝ කියන්නේ මේවා හුඟක් පුංචි නිසා (සෛල මිලියන පනහක් විතර), මේවට එහෙම හැඟීම් දැනෙන්න බෑ කියලා. හැබැයි අනාගතේදී මේවා ලොකු කළොත්, ඒක ලොකු ප්රශ්නයක් වෙන්න පුළුවන්.
අවසාන තීරණය: Bio-Computer යුගය එයිද? 🤔
Organoid Intelligence කියන්නේ තාම ළදරු අවධියේ තියෙන තාක්ෂණයක්. Silicon Chips අයින් කරන්න තව අවුරුදු ගාණක් යයි. හැබැයි අනාගතේදී සිලිකන් සහ ජීවී සෛල එකතු කරපු Hybrid Computers එන්න ලොකු ඉඩක් තියෙනවා.
තව අවුරුදු 20කින් ඔයා කඩේට ගිහින් "Intel Chip" එකක් ඉල්ලනවා වෙනුවට, "Neurological Processor" එකක් ඉල්ලන දවස වැඩි ඈතක නෙමෙයි.
ඔයා මොකද හිතන්නේ? මොළයක් තියෙන ලැප් එකක් පාවිච්චි කරන්න ඔයා කැමතිද? බයද? 👇
දිගටම KP Tech Gear සමඟ රැඳී සිටින්න!
Discussion