Python Sinhala - Part 07: අනුන්ගේ කෝඩ් වලින් වැඩ ගමු! (Modules & Libraries) 📦🛠️

හිතන්න ඔයාට කාර් එකක් හදන්න ඕනේ. ඔයා රෝදේ ඉඳන්, එන්ජිමේ ඉඳන් ඔක්කොම මුල ඉඳන් යකඩ තල තල හදනවද? නෑනේ! ඔයා කඩෙන් රෝද ගේනවා, එන්ජිමක් ගේනවා, ඒවා එකලස් කරනවා (Assemble). 🚗

Programming වලත් එහෙමයි. "Don't Reinvent the Wheel" (තියෙන දේ ආයේ හදන්න එපා) කියන එක තමයි අපේ රන් නීතිය. ලෝකේ ඉන්න වැඩ්ඩො දැනටමත් අපිට ඕන කරන කෝඩ් ලියලා තියෙන්නේ. අපි කරන්න ඕන ඒවා අපේ කෝඩ් එකට ගෙන්න ගන්න එක විතරයි.

අද අපි බලමු කොහොමද Python වල තියෙන Modules සහ Libraries පාවිච්චි කරලා, අපේ වැඩේ ලේසි කරගන්නේ කියලා. 👇

1. මොකක්ද මේ Module එකක් කියන්නේ? 📦

සරලවම කිව්වොත්, Module එකක් කියන්නේ Python functions ගොඩක් අඩංගු ෆයිල් එකක් (.py file). මේක හරියට "ටූල් පෙට්ටියක්" (Toolbox) වගේ. අපිට ඕන වෙලාවට ඒක ඇරලා ටූල්ස් ගන්න පුළුවන්.

Built-in Modules (ගෙදරම තියෙන බඩු)

Python Install කරනකොටම නොමිලේම ලැබෙන Modules ටිකක් තියෙනවා. මේවා Install කරන්න ඕන නෑ. කෙලින්ම import කරන්න පුළුවන්.

ජනප්‍රිය Built-in Modules:

• math - ගණිත කර්ම සඳහා (Square Root, Power, Sin/Cos).
• random - අහඹු අංක සඳහා (Lottery, Games).
• datetime - වෙලාව සහ දිනය බලාගන්න.
• os - පරිගණකයේ ෆයිල්ස් එක්ක වැඩ කරන්න.

import math # ගණිත පෙට්ටිය ගෙන්න ගන්නවා
import random # රැන්ඩම් පෙට්ටිය ගෙන්න ගන්නවා

# 1. වර්ග මූලය (Square Root) සෙවීම
root = math.sqrt(25)
print(f"25 වර්ග මූලය: {root}") # Output: 5.0

# 2. අහඹු අංකයක් (Random) ගැනීම
lucky_num = random.randint(1, 100)
print(f"ඔයාගේ වාසනාවන්ත අංකය: {lucky_num}")

2. Import කරන විධි 3ක් (Styles) 🎨

අපිට මේ ටූල් පෙට්ටි වර්ග 3කට අපේ ගෙදරට (Code එකට) ගෙන්න ගන්න පුළුවන්.

A. සම්පූර්ණ පෙට්ටියම ගැනීම (Normal Import)

මේක තමයි ආරක්ෂිතම ක්‍රමය. හැම function එකකටම කලින් මොඩියුල් එකේ නම කියන්න ඕනේ.

import math
print(math.pi) # නම කියලාම ගන්න ඕනේ

B. ඕන ටූල් එක විතරක් ගැනීම (From ... Import)

අපිට මුළු පෙට්ටියම එපා නම්, ඉස්කුරුප්පු නියන (Specific Function) විතරක් ගන්න පුළුවන්.

from math import sqrt, pi
print(pi) # දැන් කෙලින්ම නම කියන්න පුළුවන් (math.pi ඕන නෑ)

C. අන්වර්ථ නමක් දීම (Alias - as) 😎

මොඩියුල් එකේ නම දිග වැඩි නම්, අපිට පොඩි නමක් (Nickname) දාගන්න පුළුවන්. (Data Science වල මේක ගොඩක් කරනවා).

import math as m # math වෙනුවට m කියමු
print(m.sqrt(16))

3. පිටරටින් බඩු ගෙන්වීම (PIP & External Libraries) 🌍

දැන් තමයි හොඳම හරිය. Python එක්ක නොමිලේ හම්බෙන Modules (Built-in) වලට අමතරව, ලෝකේ ඉන්න වෙනත් වැඩ්ඩො හදපු Modules ලක්ෂ ගාණක් අන්තර්ජාලයේ තියෙනවා (PyPI - Python Package Index).

මේවා අපේ මැෂින් එකට Download කරගන්න උදව් වෙන සොෆ්ට්වෙයාර් එක තමයි PIP කියන්නේ.

කොහොමද Install කරන්නේ?

1. ඔයාගේ CMD (Command Prompt) එක Open කරන්න.
2. මේ Command එක ගහලා Enter කරන්න. (Internet ඕනේ).

pip install [library_name]

උදාහරණයක් විදියට, අපිට YouTube Video Download කරන්න ඕන නම්, අපි pytube ලයිබ්‍රරි එක දාගන්නවා:

pip install pytube

⚠️ PIP Not Recognized?
CMD එකේ PIP ගැහුවම Error එනවා නම්, ඒ කියන්නේ ඔයා Python Install කරද්දි "Add to PATH" එකට හරි ලකුණ දාලා නෑ. Python ආයේ Install කරන්න වෙනවා.

Project: කතා කරන රොබෝ (Text-to-Speech) 🗣️🤖

අද අපි PIP පාවිච්චි කරලා, පරිගණකය ලවා කතා කරවන පොඩි Software එකක් හදමු.

Step 1: මුලින්ම CMD එකේ මේක ගහලා Library එක දාගන්න.

pip install pyttsx3

Step 2: දැන් පහත කෝඩ් එක VS Code එකේ ගහලා Run කරන්න.

💻 The Robo Speaker Code

import pyttsx3 # අපි දාගත්ත අලුත් ලයිබ්‍රරි එක

# 1. එන්ජින් එක පණ ගන්වන්න
engine = pyttsx3.init()

print("🤖 Robo Speaker is Ready!")

while True:
    text = input("ඔයාට කියවන්න ඕන දේ Type කරන්න (Exit to stop): ")

    if text.lower() == "exit":
        engine.say("Good Bye my friend!")
        engine.runAndWait()
        break

    # 2. කතා කරවන්න
    engine.say(text)
    # 3. කියනකම් ඉන්න (නැත්නම් සද්දේ එන්නේ නෑ)
    engine.runAndWait()

අවසාන වශයෙන්... 🏁

දැන් ඔයාට තේරෙනවා ඇති Python කියන්නේ කොච්චර බලවත් භාෂාවක්ද කියලා. අපිට හැමදේම මුල ඉඳන් ලියන්න ඕන නෑ. ලෝකේ තියෙන ඕනම Library එකක් pip install කරලා අපේ වැඩේට ගන්න පුළුවන්.

ඊළඟ කොටසින්: අපේ කෝඩ් එකෙන් පරිගණකයේ File හදන හැටි, මකන හැටි (File Handling) 📂📝
දිගටම KP Tech Gear සමඟ රැඳී සිටින්න! 👇