ඔයා රෑට රෑට ෆිල්ම් එකක් බලන්න හදනකොටම Wi-Fi ස්ලෝ වෙනවද? 😡 ගේම් ගහද්දි Ping එක 200 පැනලා මළ පනිනවද? ගෙදර හැමෝම ෆෝන් ඔබනකොට ඔයාගේ ඉන්ටර්නෙට් එක බඩගානවද? එහෙනම් මේ ලිපිය ඔයා වෙනුවෙන්මයි.
නිකමට හිතන්න, ඔයාගේ කාමරේ වහලේ තියෙන LED බල්බ් එකෙන් ඔයාට Internet ගන්න පුළුවන් නම්? ඒ විතරක් නෙමෙයි, සාමාන්ය Wi-Fi වගේ නෙමෙයි 100 ගුණයක් වේගයෙන්! 🚀 4K ෆිල්ම් එකක් තත්පර 2න් ඩවුන්ලෝඩ් වෙනවා නම්? GTA V ගේම් එක විනාඩියෙන් බාන්න පුළුවන් නම්? මේක විද්යා ප්රබන්ධ ෆිල්ම් එකක කෑල්ලක් නෙමෙයි.
මේක තමයි ලෝකේ පෙරළන්න එන, Wi-Fi වලට අභියෝග කරන අලුත්ම තාක්ෂණය... Li-Fi (Light Fidelity).
අද අපි KP Tech Gear හරහා මේ තාක්ෂණය ගැන A to Z, මුල සිට අගටම සරලව ඉගෙන ගමු. ඔයා මේ ලිපිය කියවලා ඉවර වෙද්දි, ඔයා Li-Fi ගැන ඕනම තැනක කතා කරන්න පුළුවන් වැඩ්ඩෙක් වෙලා ඉඳීවි. 😎🔥
1. මොකක්ද මේ Li-Fi කියන්නේ? (The Deep Dive) 🌊
අපි හැමෝම දන්න Wi-Fi (Wireless Fidelity) වැඩ කරන්නේ Radio Waves (රේඩියෝ තරංග) වලින්. මේවා අපිට ඇහැට පේන්නේ නෑ. බිත්ති හාරගෙන යන්න පුළුවන්. හැබැයි රේඩියෝ තරංග වලට සීමාවක් තියෙනවා (Spectrum Crunch). ඩිවයිස් වැඩි වෙන්න වැඩි වෙන්න මේක ට්රැෆික් ජෑම් වෙනවා.
හැබැයි Li-Fi (Light Fidelity) වැඩ කරන්නේ අපි ගෙදර පාවිච්චි කරන සාමාන්ය Visible Light (ඇහැට පෙනෙන ආලෝකය) වලින්. සරලවම කිව්වොත්, VLC (Visible Light Communication) කියන තාක්ෂණය පාවිච්චි කරලා, ඔයාගේ වහලේ තියෙන LED බල්බ් එක Router එකක් විදියට වැඩ කරනවා. 💡
Li-Fi අලුත් දෙයක් වගේ පෙනුනට, මේකේ තාත්තා වෙන්නේ Alexander Graham Bell (ටෙලිෆෝන් එක හොයාගත්ත කෙනා). එයා 1880 දී "Photophone" කියලා මැෂින් එකක් හැදුවා ඉර එළියෙන් කටහඬ යවන්න පුළුවන්. ඒක තමයි මේ තාක්ෂණයේ මුල!
හැබැයි නූතන Li-Fi එක හොයාගත්තේ 2011 දී Prof. Harald Haas කියන මහාචාර්යවරයා. එයා TED Talk එකකදී බල්බ් එකක් ඉස්සරහට කරලා, ඒකෙන් HD Video එකක් Play කරලා පෙන්නලා මුළු ලෝකෙම හොලවලා දැම්මා.
2. බල්බ් එකකින් කොහොමද Data යවන්නේ? (The Science) 🔬
දැන් ඔයාට හිතෙනවා ඇති "බල්බ් එක පත්තු වුනාම එළිය එනවා මිසක්, කොහොමද යකෝ ඒකෙන් ෆේස්බුක් යන්නේ?" කියලා. මෙන්න මෙතනයි විද්යාව (Physics) තියෙන්නේ.
The "Flickering" Secret (නිවෙන පත්තු වෙන රහස)
Computer එකට තේරෙන්නේ 0 සහ 1 (Binary) භාෂාව විතරනේ. Li-Fi තාක්ෂණයේදී වෙන්නේ ඉතාම සරල, හැබැයි වේගවත් ක්රියාවලියක්:
- 🟢 LED බල්බ් එක පත්තු වුනාම (ON) ඒක 1 (One).
- ⚫ LED බල්බ් එක නිවුනම (OFF) ඒක 0 (Zero).
"එතකොට ඩිස්කෝ එකක් වගේ බල්බ් එක නිවි නිවි පත්තු වෙනවද?" 😂
නෑ! LED බල්බ් වලට පුළුවන් තත්පරයකට මිලියන වාරයක් නිවෙන්න සහ පත්තු වෙන්න. ඒ වේගය කොච්චරද කියනවා නම්, අපේ මනුස්ස ඇහැට (Human Eye) ඒක අල්ලගන්න බෑ. අපිට පේන්නේ නිකන්ම බල්බ් එක දිගටම පත්තු වෙලා තියෙනවා වගේ විතරයි.
හැබැයි ඔයාගේ Phone එකේ හෝ Laptop එකේ හයි කරන විශේෂ Sensor එකට (Photo-detector) මේ වේගය අල්ලගන්න පුළුවන්. ඒ සෙන්සර් එක විසින් අර ආලෝක රටාව ආපහු Data (Video, Audio, Text) බවට පරිවර්තනය කරනවා.
මේකේ කොටස් 3යි (The Architecture)
- Lamp Driver: ඉන්ටර්නෙට් එකෙන් එන Data ටික බල්බ් එකට තේරෙන භාෂාවට හරවන කෙනා.
- LED Bulb: Data ටික ආලෝක කිරණ විදියට එළියට විදින කෙනා (Transmitter).
- Photo Detector (Dongle): එන එළිය අල්ලගෙන ආපහු Phone එකට දෙන කෙනා (Receiver).
3. Wi-Fi vs Li-Fi: කවුද දිනන්නේ? 🥊
Wi-Fi එකත් එක්ක බලද්දි Li-Fi කියන්නේ හරියට ත්රීවීල් එකක් එක්ක ෆෙරාරි කාර් එකක් රේස් ගියා වගේ වැඩක්. අපි බලමු වෙනස්කම්.
| Feature | Wi-Fi (Radio Waves) | Li-Fi (Light Waves) |
|---|---|---|
| වේගය (Speed) | 1 Gbps (උපරිම) | 224 Gbps (උපරිම) 🚀 |
| Coverage | මීටර් 32 (බිත්ති හාරාගෙන යයි) | මීටර් 10 (බිත්ති වලින් නවතී) |
| වියදම | වැඩියි (Routers, Antennas) | අඩුයි (LED බල්බ්) |
| ආරක්ෂාව | අඩුයි (හොරු පනින්න පුළුවන්) 🔓 | ඉතාම ඉහළයි (කාමරෙන් එළියට යන්න බැරි නිසා) 🔒 |
4. Li-Fi කොහෙද පාවිච්චි වෙන්නේ? (Real World Uses) 🌍
මේක නිකන්ම ගෙදරට විතරක් තියෙන දෙයක් නෙමෙයි. ලෝකේ ලොකු ලොකු තැන් වල මේක දැනටමත් ටෙස්ට් කරනවා.
- ✈️ ගුවන් යානා තුළ (Aviation):
ගුවන් යානයක යනකොට "Phone එක Flight Mode දාන්න" කියන්නේ Wi-Fi තරංග යානයේ රේඩාර් වලට බාධා කරන නිසානේ. ඒත් Li-Fi ආලෝකය නිසා කිසිම බාධාවක් නෑ. අනාගතයේ Flight එකේ යද්දි ඔයාට ඔලුව උඩ තියෙන Reading Light එකෙන් Super Fast Internet ගන්න පුළුවන්. - 🌊 දිය යට (Underwater):
වතුර යටදී Wi-Fi සිග්නල් යන්නේ නෑ (වතුරෙන් උරා ගන්නවා). හැබැයි ආලෝකය වතුර යට ගමන් කරනවා. ඒ නිසා සබ්මැරීන් වලට සහ කිමිදුම්කරුවන්ට කතා කරන්න මේක පට්ට විසඳුමක්. - 🏥 රෝහල් වල (Hospitals):
MRI මැෂින්, X-Ray මැෂින් තියෙන තැන්වල Radio Waves පාවිච්චි කරන්න තහනම්. එතනට Li-Fi තමයි එකම විසඳුම. - 🚦 Smart Cities:
පාරේ තියෙන Street Lights වලට Li-Fi සෙට් කළාම, පාරේ යන වාහන වලට (Self Driving Cars) එකිනෙකා එක්ක කතා කරන්න පුළුවන්. ට්රැෆික් අඩුවෙයි!
5. එහෙනම් ඇයි තාම මේක නැත්තේ? (The Challenges) 😈
ලෝකේ හොඳම දේ වුනත් පොඩි අවුල් තියෙනවනේ. Li-Fi තාම අපේ ගෙදරට නාවෙ ප්රධාන හේතු 3ක් තියෙනවා.
- බිත්ති ප්රශ්නය (Line of Sight): අපි කලින් කිව්වා වගේ ආලෝකයට බිත්ති පසාරු කරන්න බෑ. ඉතින් ඔයා කාමරෙන් එළියට ගිය ගමන් Connection එක කැඩෙනවා. හැම කාමරේටම Li-Fi බල්බ් දාන්න වෙනවා. (හැබැයි මේක Security වලට නම් හොඳයි).
- ඉර එළිය (Interference): දවල්ට එළියේ තද ඉර එළිය (Sunlight) වැටුනම Li-Fi සිග්නල් එකට බාධා වෙන්න පුළුවන්. මොකද ඉර එළිය කියන්නෙත් ආලෝකයක්නේ.
- Hardware නැතිකම: අපේ ෆෝන් වල තාම Li-Fi අල්ලන සෙන්සර් කම්පැණි වලින් එවන්නේ නෑ. ඉස්සරහට එන iPhone/Samsung ෆෝන් වලට ඒක එයි කියලා බලාපොරොත්තු වෙනවා.
අවසාන තීරණය: Wi-Fi ඉවරද? 🤔
නෑ, Wi-Fi හෙට අනිද්දාම නැති වෙන්නේ නෑ. හැබැයි අනාගතේදී මේ දෙක එකතු වෙලා වැඩ කරයි (Hybrid Systems). ගෙදර හෝල් එකේ සාමාන්ය වැඩ වලට Wi-Fi තියෙයි, හැබැයි ඔයාගේ වැඩ කරන මේසෙ උඩ තියෙන බල්බ් එකෙන් Super Fast Li-Fi ලැබෙයි.
දැනටමත් PureLiFi සහ Philips (Signify) වගේ සමාගම් මේ බල්බ් හදන්න පටන් අරන් තියෙන්නේ. ඉතින් යාලුවනේ, ලෑස්ති වෙලා ඉන්න. ඊළඟ පාර කඩේට ගිහින් "Router එකක් දෙන්න" කියන වෙනුවට, "Internet තියෙන බල්බ් එකක් දෙන්න" කියන කාලේ වැඩි ඈතක නෙමෙයි! 😎💡
ඔයා මොකද හිතන්නේ? මේක ලංකාවට ආවොත් Wi-Fi පැත්තක දාලා Li-Fi ගනීද? පහළින් Comment කරන්න! 👇
දිගටම KP Tech Gear සමඟ රැඳී සිටින්න!
Discussion